TẮC TIA SỮA – NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP

1. TẮC SỮA LÀ GÌ?
Cơ thể mẹ sản sinh ra lượng sữa nhiều hơn lượng sữa được “lấy” ra (con bú/ máy hút), sau một thời gian sẽ dẫn tới lượng sữa bị ứ trong tuyến sữa. Khi điều này xảy ra, các mô xung quanh tuyến sữa bị sưng/ viêm và tạo áp lực tới các ống dẫn sữa, gây tắc nghẽn.
2. NGUYÊN NHÂN
Do không “lấy” sữa ra và làm trống ngực thường xuyên. Một số nguyên nhân phổ biến là:
– Em bé gặp một số khó khăn khi ăn như khớp ngậm không đúng, không chịu ăn và mẹ không hút sữa thường xuyên.
– Máy hút sữa không đủ mạnh/ không đảm bảo được sữa được hút ra hết
– Đột ngột cai sữa
– Áo lót chật
– Mẹ ốm mệt và không cho con ăn/ hút sữa thường xuyên
– Mẹ bị stress
– Mẹ đã từng giải phẫu ngực
– Mẹ không massage ngực
– Mẹ có không vệ sinh đầu vú thường xuyên sau khi cho con bú/ hút sữa nên đầu vú có cặn sữa bám vào, làm cản trở việc tiết sữa. Lâu dàì tình trạng này có thể làm tổn thương đầu vú.
– “Mụn sữa” (bleb/milk blister/ nipple blister là khi một chút da mọc chờm lên lỗ dẫn sữa sau khi đầu ngực bị tổn thương và gây nên sữa tắc dần sau nó – cái này rất dễ mắc khi con ngậm sai khớp). “Mụn sữa” này có thể có màu trắng, đỏ, hay nâu và làm mẹ rất đau đớn. Bệnh này NHIỀU bác sỹ (PSTW, VP) nhìn còn không hiểu mình bị làm sao nên cứ chịu đau cho đến khi tự tìm hiểu . Cách chữa có nhiều cách là ngâm nước muối, chườm nóng, nhưng cách dùng kim đã tiệt trùng và làm vỡ những “mụn” này ra, không hề đau và rất nhanh lành.
– Cuối cùng là sữa mẹ chứa quá nhiều chất béo, hình thành nên những hạt mỡ li ti trong quá trình tạo sữa, nhưng đủ lớn để làm tắc ống dẫn sữa vốn đã rất nhỏ của cơ thể (có thể do chế độ ăn uống chứa nhiều mỡ động vật như chân giò vv.. trong trường hợp của mình là do cơ thể vì có ăn đạm bạc đến mấy cũng vẫn tắc)
4. CHẨN ĐOÁN
Tắc sữa làm 2 giai đoạn
– Giai đoạn 1: Tắc sữa (thông thường kéo dài 2-7 ngày)
Mẹ sẽ thấy ngực có một cục cứng hình tròn hoặc hình quạt trên ngực, vùng này đau, nóng, sưng, có thể thấy đỏ. Có trường hợp tự nhiên thấy đau nhói / nhạy cảm cục bộ ở khu vực không hề thấy xuất hiện cục, khu vực này có thể bị tắc sâu/ hoặc mới tắc ít nên chưa sưng lan ra ngoài.
Có thể sốt nhẹ dưới 38.5 độ C
– Giai đoạn 2: Viêm vú ( thông thường từ 7 ngày trở lên)
Là khi mẹ để tình trạng tắc sữa nặng hơn, có thể đã nhiễm trùng. Triệu chứng giống với giai đoạn 1 nhưng đau/ sưng/ nóng gia tăng và có thể nhìn rõ những vệt đỏ trên và xung quanh vùng tắc.
Có thể sốt cao trên 38.5 độ C, đau mỏi người tương tự như bị cảm cúm, lạnh run.
5. GIẢI PHÁP
– Có thể thử các cách dân gian như uống nước đắp lá bồ công anh, uống nước đinh lăng, thông thảo, cắt thuốc nam/ bắc, châm cứu, dùng lược chải hay mẹo của cha ông ta là dùng quần lót của chồng / móng hổ xoa ngực =))

– Nếu quá đau có thể uống Efferagan 1 viên mỗi 4 tiếng (ngay sau khi cho con bú/ hút sữa để giảm tối đa lượng thuốc tiết ra sữa, áp dụng cho tất cả các loại thuốc)
– Gọi dịch vụ thông tắc tia hoặc nhờ người nhà thông cho nhưng QUAN TRỌNG LÀ DÙNG LỰC MẠNH VỪA PHẢI, không được phép day bóp quá mạnh gây dập ống dẫn sữa, làm tổn thương vú cũng như gây đau đớn lâu cho mẹ. Cách xoa bóp là massage nhẹ nhàng xung quanh ngực, lực mạnh hơn chút đối với vùng tắc nhằm làm mềm bớt ngực, sau đó dùng ngón tay vừa nắn trượt chậm về phía nhũ hoa vừa day tròn cho phụt tia/ nhỏ giọt sữa ra là thông, chịu khó đau, nhưng LƯU Ý LÀ DÙNG SỨC VỪA PHẢI, không được nghiến răng nghiến lợi ấn, cứ bình tĩnh và từ từ. Có thể massage thông từ phía nhũ hoa lên phía trên vì nhiều khi cục ứ tắc nằm ở phần đó => phải thông ở phần đó trước mới dẫn thông lên trên được.
– Uống thật nhiều nước, nước ấm càng tốt
– Chiếu đèn hồng ngoại/ Tắm nước thật nóng xối vào ngực sau đó cho con bú/ hút ngay
– Con không bú hết phải hút hết sữa ra, có thể kết hợp vắt sữa bằng tay cho kiệt hoàn toàn.
Uống lá bồ công anh giã , bã đắp cục tắc, nấu canh
Nấu cơm nếp nát chút, bọc vào túi nilon (giữ nhiệt đc lâu) sau đó bọc thêm khăn sữa ở ngoài rồi lăn đều lên chỗ tắc sữa, làm thế rồi dùng máy hút
Đắp hành tím + mật ong
Xay đu đủ xanh + vài hạt muối
Lưu ý k đắp lên đầu ti
LƯU Ý ĐỐI VỚI GIAI ĐOẠN 2:
Không tự ý day bóp khi tắc đã lâu, nhất là khi đã kèm sốt cao, không chườm nóng, chỉ chườm lạnh. Đến ngay bệnh viên để yêu cầu thăm khám và NÊN siêu âm ngực để biết chính xác mình đã bị giai đoạn nào. Tránh trường hợp bác sỹ khám qua loa, chẩn đoán/ doạ chích sai gây hoang mang cho người bệnh, vô hình chung gây ra tâm lý sợ hãi, chán nản, muốn cắt sữa. Khi đã sốt bác sỹ sẽ kê kháng sinh 5-7 ngày, và vật lý trị liệu chiếu đèn hồng ngoại + sóng ngắn. Trong thời gian này, hoàn toàn vẫn có thể cho con bú/ hút và sử dụng sữa đã hút bình thường. Nên tích cực áp dụng những phương pháp như trên (thận trọng với day bóp và không chườm nóng)
6. NGĂN NGỪA
– Cho con bú/ hút sữa thường xuyên, đúng cữ. Nếu con không bú thì PHẢI HÚT
– Nếu muốn giãn cữ CẦN phải giãn từ từ, và không để lâu quá 6 tiếng/ cữ
– CẦN vệ sinh núm vú trước và sau khi cho con bú/ hút sữa (dùng khăn xô thấm nước mát lau sạch núm vú, loại bỏ cặn sữa bám trên núm vú)
– Massage ngực thường xuyên nếu có thể
– Uống nhiều nước. Mặc áo lót đúng cỡ ngực
– Hạn chế lượng mỡ trong đồ ăn hàng ngày